Annelere Özel

Her anne baba çocuğuna en temel alışkanlıkları kazandırmak ister. Bu haftaki tavsiye kitabımız, 2-10 Yaş Arası Çocuklar İçin Hayatı Kolaylaştıran Temel Alışkanlıklar, bir uzman yaklaşımı ile size yol gösterecektir.

Temel alışkanlıklar, aile içerisinde öğrenilen, ev dışındaki yaÅŸamda da varlığını sürdüren en temel yaÅŸam becerilerdir. Okuldaki eÄŸitimin sadece ailede verilen temel alışkanlık eÄŸitimini pekiÅŸtirir nitelikte olduÄŸu düşünüldüğünde anne-babaların üzerindeki sorumluluÄŸun büyüklüğü ortadadır. Öğrenmenin en hızlı olduÄŸu yaÅŸ aralığı çocuÄŸun anne – babasının yanında olduÄŸu zamana denk düşer. Öğrenme doÄŸumla baÅŸlar, yaÅŸam boyu devam eder; ancak temel alışkanlıkların kazanıldığı en kritik yıllar 2-10 yaÅŸ aralığıdır. Bu yaÅŸlarda üzerinde durulan olumlu davranışlar çocuklar tarafından daha çabuk benimsenir, alışkanlığa dönüşür. Psikolog Bilge Akgün Civelek, çocuk eÄŸitimine iliÅŸkin birçok kitapta satır aralarında yer verilen temel alışkanlıkların çocuk eÄŸitiminde belki de en önemli konulardan biri olduÄŸuna inanarak baÅŸta anne ve babalar için bir rehber olarak hazırladığı kitapta, saÄŸlıklı geliÅŸimlerinden sorumlu oldukları çocuklarının eÄŸitimi için yararlı bilgilere eÄŸlenceli diyaloglarla örnekler veriyor.

Yazar: Psikolog Bilge Civelek

Yayınevi: Epsilon Yayınları / Eğitim Dizisi

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Her anne baba çocuk yetiştirken çeşitli kitaplardan faydalanır. Tavsiye ettiğimiz bu kitap da anne babaların çocukları ile ilgili çözemedikleri konularda kendilerine yardımcı olacağına inanıyoruz.

Çocuğun temel eğitim kurumu ailedir. Yeni anlayışa göre çocuğun eğitimi ana rahminde başlar, doğumdan sonra devam eder. Kişiliği, altı yaşına kadar, aileden aldığı eğitimin kalitesine ve şekline uygun olarak yüzde seksene yakın tamamlanmış olur. Bir çocuk okula başladığında ya güvenli veya güvensiz, ya bağımlı veya bağımsız, ya sorumlu veya sorumsuz bir kişilik kazanmış olacaktır. Ailede eksik kalan ve yanlış verilen eğitimin okulda düzeltilmesi çok zordur. Onun için diyoruz ki: ´Okul ailede başlar.´

Bir çocuk 6 yaşına gelip okula başladığında, okula uyum sağlayabilmesi, okulun kurallarına uyabilmesi, ders dinleme ve ödev yapma sorumluluğunu yerine getirebilmesi için bazı temel davranışları, becerileri ve kişilik özelliklerini kazanmış olması gerekir. Bu da ancak anne baba olma sorumluluğu ve bilinci taşıyan ideal bir aile ortamında gerçekleşebilir.

Bu kitabın amacı anne babalara çocuklarını hayata ve okula hazırlamada yardımcı olmaktır. Çocuk eğitiminde sıklıkla ihtiyaç duyulan temel konuları işlemeye çalıştık. Aşağıda sıraladığımız bazı başlıklar kitap hakkında bir bilgi verir sanırız.

* Çocuk eğitiminde kreş ve anaokulu

* Çalışan annenin sorunları

* Boşanan eşlerde çocuk sorunu

* Çocuk neden kendi yatağında uyumak istemez?

* Çocuk eğitiminde disiplin

* Çocuk neden ders çalışmak istemez?

* Çocuk ve oyun

* Çocuk ve televizyon

* Çocuk ve kahraman

* Okul korkusu

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Televizyonun çocuklar için önemli bir eğlence aracı olduğunu hepimiz biliyoruz. Çocuklar alıştıkları takdirde bazen saatlerce televizyon karşısından kalkmayabiliyorlar. Televizyonun zararlarını daha önceki bir yazımızda zaten belirtmiştik. Bu yazımız çocukların izlediği televizyon programlarının içeriği hakkında.

2 yaşından itibaren çocuklar model alma davranışını çok yoğun bir şekilde sergilerler. Bu model çevrelerinde gördükleri ve dikkatini çeken herhangi biri olabilir. Anne, baba, öğretmen, çizgi film kahramanı olabilir. Çocuk model aldığı bu kişinin davranışlarını, konuşmasını kendi hayatında uygulamak için çaba sarfeder. İşte bu noktada çocuğun model aldığı şahsın önemi ortaya çıkmaktadır. Eğer bu model uygun davranışlara sahipse çocuğun kişisel gelişimine katkıda bulunacaktır. Ancak bu model uygun olmayan davranışlar sergiliyorsa o zaman tehlike çanları çalmaya başlamış demektir.

Çocuğunuzun izlediği programları ne de olsa çocuklar için yapılmış deyip geçmeyin. Bu programlar ve çizgi filmler saldırgan, korku verici, vahşet, küfürlü, cinsel içerikli vs. gibi uygun olmayan içeriklere sahip olabilirler. Bu tip uygun olmayan içeriğe sahip programlar çocuklarda yalnız kalamama, karanlıktan korkma, seslere aşırı tepki verme gibi korkulara sebep olabileceği gibi aynı zamanda küfürü, saldırganlığı ve cinselliği günlük yaşantısına ve arkadaş ortamına da taşımasına sebep olabilecektir.

Sadece çizgi filmlere değil sizin onun yanında izlediğiniz yetişkin prgramlarına da çok dikkat etmenizi öneririz. O her ne kadar ilgilenmiyor gibi görünse de dikkatini çeken bir ses (patlama, tartışma, silah sesi, bağırışma) ya da görüntüyü hemen farkedecektir.

Çocuğunuzun sağlıklı bir kişilik gelişimi için kontrolü herzaman elinizde tutun. Çocuklarınızın izlediği programların olumlu davranışları pekiştiriyor olmasına, onun gelişimine olumlu katkıda bulunuyor olmasına dikkat ediniz.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Oyun ve oyuncaklar çocukların fiziksel, sosyal, psikolojik ve zihinsel gelişimi için bir ihtiyaçtır. Ancak bu konuda bazı noktalara dikkat etmenizi öneririz:

Çocuğunuza sürekli oyuncak alıp, onu  oyuncaklara boğmayın. Onun yerine onunla birebir oyunlar oynayın. Onunla beraber etkinlikler yapın.

Ev işlerinde size yardımcı olmasını isteyin. Ona sorumluluklar verin. Masaya tabak koymak, çorap gibi küçük çamaşırları asmak, toz almak, kitaplarını düzenlemek vs.

Özellikle küçük çocuklar için evdeki gereçler oyuncaklara göre daha cazip olacağı için ona uygun gereçleri ( süzgeç, tencere, kepçe, leğen, kırılmaz bardak, tabak vs.) oynaması için verebilirsiniz.

Küçük çocuklara oyuncak alırken kız erkek ayırımı yapmayın. Bırakın kızınız araba sürsün, oğlunuz da bebeğini uyutsun.  Zamanla zaten kendi tercilerini yapacaklar.

Çocuğunuzun yaratıcılığına engel olmayın. Eğer hayal gücü ile sizinle birşeyler oynuyorsa onun dünyasına girin ve ona eşlik edin.

Yaşı uygunsa rol değişikliği yapabilirsiniz. Çocuğunuzun sizin anneniz olması size, kendinizdeki olumlu ve olumsuz davranışlarınızı görmenizi sağlayacaktır.

Çocuğunuzun yaşıtları ile oynaması için fırsatlar yaratmaya çalışın.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Çocuğunuzla birlikte hoşça vakit geçirebileceğiniz Kağıttan Akordeon Adamlar hem çok pratik hem de eğlenceli.

Malzemeler:

Kağıt, kalem, makas, boya kalemleri

Kağıdı sayfalar birbirinin üzerine gelecek şekilde, akordeon gibi katlayın. En üstteki parçaya elleri kağıdın sonuna dek uzanacak bir adam ya da kadın resmi çizin. (ellerinin kağıdın sonuna kadar gelmesi adamların birbirlerine bağlanması için gerekli) Çizdiğiniz resmi dikkatlice kesin. Kağıdınızı açtığınızda elele tutuşmuş bir sürü adamınız olacak. Minik kağıt adamları boyalarla boyadıktan sonra çocuğunuzun odasına asabilirsiniz. Çocuğunuzun yaşı müsaitse el becerisini geliştirmek için kesmesine ve boyamasına müsade edebilirsiniz.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Kabızlık pek çok anne baba için gerçek bir kabustur. Çocuklarımızın kabızlık derdini sıradan görmemiz mümkün değildir. Çünkü fiziksel olan kısmının yanında bu rahatsızlığın sebep olduğu kimi ruhsal sorunlar çözümü zorlaştırır.

Kabızlık neticesinde eğer çocuğunuz zorlukla tuvalete çıkmaya başlarsa buna karşı bir tepki geliştirebilir. Geliştirdiği tepki neticesinde daha geç tuvalete çıkmaya başlar ve doğal olarak tuvalete daha sıkıntılı çıkar. Bu kısırdöngü sonucunda çocuğunuzun poposunda yaralar oluşabilir, çocuğunuz huzursuz ve keyifsizleşebilir, hatta kimi uç durumlarda bu sorun çocuğunuzda ruhsal sorunları tetikleyebilir.

Kabızlık sorununun çözümünü öncesi ve sonrası olarak iki safhada incelememiz ve yapılacakları bu şekilde ikiye ayırmamız uygun olacaktır.

Öncesi safhasında bu soruna sebep olabilecek etmenleri ele alacağız. Sonrasında ise giderici çözümler ve zararı azaltıcı tedbirleri ele alacağız.

Kabızlık öncesi safha:

Çocuğunuz düzenli bir şekilde beslenmeli, sindirimi düzensizleştiren abur cubur ürünlerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Sıvı alımına dikkat edilmelidir.

Beslenmede lifli gıdalar eksik bırakılmamalıdır.(Özellikle kayısı, erik,üzüm-bunların kompostosuda güzel ve etlilidir, karpuz, incir;karnıbahar, kereviz, pırasa ve yeşil yapraklı sebzeler.)

Anne sütünden ek gıdalara geçiş döneminde oluşabilecek kabızlık durumlarına karşı hazırlıklı olunmalıdır.

Hazır olmadan, erken bir tuvalet eğitimi çocuğun tepkisine ve bu da kabızlığa sebep olabilir

İnek sütü kimi çocuklarda, kimi dönemlerde kabızlığa sebep olabileceğinden kontrollü bir şekilde tüketilmelidir

Kullanılan ilaçlarının kabızlık tetikleyici etkileri araştırılmalı gerekirse buna uygun tedbirler alınmalıdır.

Hareket azlığından kaçınılmalıdır.

Kabızlık Sonrası Safha:

Kısa süreli kabızlıklarda ilaç vermek için acele etmeyin.

Çocuğunuza bol sıvı verin ve lifli gıdalar tüketmesini sağlayın.

Tuvalette ona karşı sabırlı olun, acele etmesini istemeyin.

Tuvalet öncesi nemlendirici kullanımı kaydırıcı olarak kaka yapmayı kolaylaştırır. (Zeytinyağı da bilimsel olmayan ancak yaygın bir yöntemdir) 

Kimi bitkisel tedaviler için bir uzman görüşüne baş vurulabilir.

Uzun süreli rahatsızlık durumlarında ve içinizde sıkıntı duyduğunuz her durumda doktora başvurulmalıdır.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Çocuklarımız o duran, ağlayan, konuşan, koşuşan. Nedir onlara kişilik kazandıran? Bu kolay kolay yanıtlanabilecek bir soru değil..

Çocuklarımız birer kayıt aleti aslında ve bilmem kaç bilgisayarın bir araya gelip derleyeceÄŸi veriyi bir çırpıda sindiriveriyor ve daha dün “agu” derken birden “anne kalk” diyebiliyorlar. Uzmanlar insanın 0-3 yaÅŸ arasını en zeki dönemi olarak tanımlıyor. Bu dönemdeki bir bebek daha önce hiç bilmediÄŸi bir dünya ile karşılaşıp daha önce hiç karşılaÅŸmadığı sorunlara çözümler üretebiliyor.

Çocuklarımızın duyduklarını, gördüklerini kısaca deneyimlerini nasıl kayıt ettiklerini en iyi anneler bilir. Çocuğunuz sizin çoktan unuttuğunuz bir eşyanın yerini gider bulur yada sizin ne zaman söylediğinizi dahi hatırlayamadığınız bir kelimeyi büyük bir ustalıkla kullanıverir. Hatta bu sayede kimi zaman sizi bile tongaya düşürür:) Bu kayıtlar çocuklarımızın kişilik gelişiminde önemli bir yer tutumaktadır. Araştırmalar insanın genleri ile taşıdığı kimi özellikleri bulunduğunu göstermiştir. Ancak  bir çocuğun her hangi bir davranışı içselleştirmesi ancak o konuda özenle eğitim verilmesi ile sağlanabilir. Dolayısıyla çocuklarımızın hayattaki ilk eğitmenleri olarak evlatlarımız için ne kadar önemli bir konumda olduğumuzu unutmamamız gerekir.

Kimi zaman yemek yedirmek yada zamanında uykusunu alabilmesi için belli bir saatte uyutmak gibi hususlar eğer bu konuda takıntılı davranılırsa eğitmenlik özelliğimizin önüne geçebilmektedir maalesef. Aslında  gerçekten de önemli ve iyi takip edilmesi gereken uyku, yemek vs. türü eylemlerin sorunsuz olmasını çok fazla önemser ve bu konuları iyi bir anne olmanın gereği olarak görürsek zamanla bu eylemlerin çocuğumuz ile aramıza mesafe koyduğunu dahi kaçırabiliriz. Bu da aslında daha öncelikli olan eğitim vazifemizi aksatabilir. Çünkü eğitim için bize en çok gerekenşey  iletişimdir.

EÄŸer yetiÅŸmekte olan bir çocukla iÅŸletiÅŸimden bahsediyorsak ortada önemli bir dil sorunu olduÄŸunu bilmekte yarar var. Sular seller gibi konuÅŸan bir çocuÄŸun bile kullandığı kelimelerin karşılığı sizdeki kadar net deÄŸildir. Bu durumda iletiÅŸimin neredeyse tamamının eylemler ile olacağı kesindir. Bu da demek oluyor ki bir konuda çocuÄŸunuzu eÄŸitmek istediÄŸinizde öncelikle onda yaratmaya çalıştığınız alışkanlıkları kendiniz edinmelisiniz. ÇocuÄŸunuza pek çok kere “Yerlere çöp atma!” deseniz bile sizden göreceÄŸi buna aykırı bir davranış onun bu konudaki eÄŸitimini yerle bir eder. Dahası sizden görmüş olacağı tutarsızlık çok daha kötü bir sonuç doÄŸurur.

Çocuklarımızın o yeni yeni beliren kişilikleri anılarının ve deneyimlerinin üst üste binmesinden oluşan bir piramid. Bu anıların en çok bize dair olduğunu ve en çok bizden gördüklerini deneyimlediklerini unutmadan onlara olabildiğince tutarlı bir şekilde ve her konuda örnek olmalıyız.

Biz en iyi örneği onlara göstermeden onlardan şikayetçi olabilir miyiz??

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Sünnet, erkek çocuklarında penis glansını örten derinin belirli bir şekil ve ölçüde kesilmesi olarak uygulanan cerrahi bir girişimdir. Ülkemizde her ne kadar dini ve kültürel bir istek olsa da aslında sünnetin bilimsel olarak kanıtlanmış bazı faydaları da bulunmaktadır. Amerikan Pediatri Akademisi 1999 yılında yayınladığ bildiride her erkek bebeğe rutin olarak uygulanmasını önermiştir.

* Yenidoğan döneminde sünnet olmuş erkek çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu daha az görülmektedir.

* Penis kanserine sadece sünnet olmayan erkeklerde rastlanmaktadır.

* Penis kanseri olan erkeklerin eşlerinde serviks kanseri olma ihtimali yüksektir.

* Sünnet olmamış erkeklerin cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riski daha fazladır.

Sünnet olmak için en uygun zamanın 2 yaştan öncesi ile 6 yaş sonrası olduğu söylenmektedir. Sünnetin yenidoğan döneminde yapılması, bebeğin herhangi bir anestezi almadan sadece bölgesel uyuşturma yapılması, iyileşmenin çok hızlı bir süre içerisinde gerçekleşmesi, 3 gün sonra bebeğin duş bile alabilmesi ve bakımının kolay olması açısından kolaylaıkları vardır. Eğer bu dönemde yapılmayacaksa 6 yaşına kadar beklemekte fayda var, tabii sünnet yapılmasını gerektiren sağlık sorunu yoksa. 2-6 yaş arası dönem çocuğun psikolojik açıdan en çok etkileneceği dönem. Çocuk bu dönemde sünneti penisinin kesilmesi olarak algılayabilir ve bunu da babasının kendisine verdiği bir ceza olarak düşünebilir. Psikolojide bu duruma kastrasyon fobisi denilmektedir.

Unutmayınız ki sünnet cerrahi bir girişimdir. İşin uzmanı tarafından steril şartlarda yapılmalıdır. Sünnet sonrası bakıma çok önem verilmelidir.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

En kötüsü onların üzgün üzgün bakışları…

Çocuklarda altını ıslatma çok sık rastlanan bir ancak sıradan olduğu kadar da önemli olan bir sorundur.Tabiki bu durumla karşı karşıya kaldığımızda hemen telaşa düşmek ve endişelenmek de doğru bir durum değil. Bilindiği üzere pek çok çocuk özellikle dikkatini bir konu üzerinde yoğunlaştırdıkları zaman altını ıslatma sorunu yaşayabilir.

Dikkat çekecek ölçüde bir sıklıkta altını ıslatan bir çocuğun bu sorununu gidermenin yolu pisikolojik, fizyolojik ve aile desteği gibi alanların beraber incelenmesini gerektirecektir. Bu durumla karşı karşıya kaldığımızda  ilk yapacacağımız iş sakinliğimizi korumak ve çocuğumuza gereksiz gerginlikler yaşatmaktan kendimizi alıkoymaktır.

Bu konuda yapılacak ilk iş sorunun hiç oluşmamasını sağlamaktır. Bunun için de tuvalet eğitimine çocuğunuzun gerçekten hazır olduğunu düşündüğünüzde bir doktorun da desteğini alarak başlamanız gerekir. Çocuğun erken yaşta tuvalet eğitimini tamamlaması toplumumuzda ailenin başarısı olarak görülmekte bu da doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır.

Anatomik bozukluğu olmayan bir çocuk 1.5-4 yaş arasında çişini tutmayı, söylemeyi, yardımlı yada yardımsız tuvalete çiş yapmayı öğrenir. Bu çocukların  büyük bir kısmı gece de çişlerini tutmayı ve sabahleyin uykudan altları kuru olarak uyanmayı becerirler. Gündüz saatlerinde çişini tutmayı öğrenen ve alt bezinden kurtulan çocukların bir kısmı gece uyku sırasında ise çişlerini yapmaya devam ederler. Alt ıslatma olayı, çişini tutamayıp küçük miktarda kaçırmanın ötesinde idrarın tümünü boşaltmak biçimindedir. Anneleri ertesi sabah iç çamaşırı, pijama ve çarşaflarını hatta şiltelerini ıslak bulurlar.

İlkokul çağına kadar kısmen hoşgörülen bu durum, ailenin olduğu kadar çocuğun kendisi için de önemli bir sorun halini alır. Küçükken giderilemeyen bu sorun yaş ilerledikçe daha büyük  sıkıntılara sebep olabilir. Ne kadar erken giderilirse o kadar iyidir.

Alt ıslatmanın fiziksel sebepleri arasında şunlar sayılabilir:

• Kalıtımsal sorunlar,
• Ä°drar torbasının yeterince büyümemiÅŸ olması-bu çocuklarda gündüz de sıklıkla çiÅŸ yapma eÄŸilim vardır,
• Ä°drar torbasında normalde olmaması gereken, bilinç dışı geliÅŸen kasılmalar,
• Uykunun derin olması
• Hormonal sorunlar

Alt ıslatma konusunda değerlendirmeler ve çözüm önerilerinin genel kaynaklardan derlemesi…

• Her 5 çocuktan biri Türkiye’de gece yatağını ıslatmakta.
• Bu hastalığın tedavisi büyük önem taşıyor. Tedavi edilmediÄŸi taktirde hem psikolojik sorunlara yol açıyor, hem de böbreklerde ağır hasara yol açıyor.
• Son yıllarda gece iÅŸemelerinin tedavisi yeni geliÅŸmeler sayesinde mümkün.
• Korkutarak ve ceza vererek bu sorunu gidermek ters tepebilir.
• Tedaviye fiziksel bir problem olmadığından emin olunarak baÅŸlanmalıdır. 5 yaşından sonra baÅŸlanmaması tavsiye edilir.
• Çocuk her türlü tedaviden önce bilgilendirilmeli ve hazırlanmalıdır.
• ÇocuÄŸun çiÅŸ yapma alışanlıkları iyi incelenmeli ve bu konuda geliÅŸtirmiÅŸ olduÄŸu korkular varsa belirlenmelidir.(Çocuklar tuvalette bir canavar olduÄŸuna inanmış olabilirler…gibi)
• Çocukların ruhsal durumlarının sorunun kaynağı olduÄŸu düşünülüyarsa etrafındaki gerginlikler azaltılmalı.
• EN ÖNEMLÄ°SÄ° DOKTOR TAVSÄ°YESÄ°, AÄ°LE DESTEĞİ VE SABIR

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş

Çocuklarımızın büyüdüklerinde sorumluluk sahibi, olgun birer erişkin olması bizler için çok önemli. Ancak hepimizin çevresindeki kötü örnekler bize gösteriyor ki insan yaş sahibi olmakla sorumluluk kazanıp olgunlaşmıyor. Nice büyümüş insanın çocuk gibi davrandığını görebiliyoruz.

Çocuklarımız bir anda erişkin olmuyorlar, erişkin olmayı zamanla öğreniyorlar. Aynı şekilde sorumluluk sahibi olmaları da bunu öğrenmeleri ile mümkün. Hiçbir öğrenim ise sadece anlatma ile olmuyor, öğrenen bireyin deneyimlemesi gerekiyor. Bundan dolayı çocuklarımıza sorumluluk vermemiz gerekiyor. En azından kendilerinin bu yöndeki taleplerine engel olmamamız gerekiyor.

Bir çocuÄŸun sofraya bir tabak taşıması, hiç ihtiyaç duymadığını halde herhangi bir konuda fikirlerinin alınması, kendi giyimleri hakkında seçimlerinin onlara bırakılması…vs. Bütün bunlar aslında çok küçük ÅŸeyler. Bu küçük uygulamaları size saçma gelmesinden dolayı yada önem vermemekten dolayı yapmazsak hayatı boyunca onların aldıkları yanlış kararlardan hatta alamadıkları kararlardan dolayı sorumlu olmaz mıyız?

Çocuklarınıza verilebilecek her türlü sorumluğu verin. Sadece istemek olmaz, onlar için çaba sarf edin.

yazıyı Tweet le Facebook da paylaş Delicious da paylaş Digg de paylaş