Gebelik, çocuklarınızın hayata sağlıklı balaması için özellikle beslenme açısından çok dikkat edilmesi gereken bir dönemdir. Bazı besinlerin eksikliğinin yada kimilerinin fazla tüketilmesinin önemli sonuçları olabilir. Sağlıklı beslenmek hamilelik ve devam eden süreçte bir alışkanlık haline getirilmelidir Daha önce pek çok yazımızda anlatmış olduğumuz hususları burada bir kere daha kısaca hatırlatacağız.

Beslenmede en önemli kelimenin “DENGE” olduğu unutulmamalıdır.

Aşırı zayıflık gebelik döneminde:

• Diş çürüklerine,
• Anemiye,
• Kemik mineral kaybına,
• Düşük yapma riskine,
• Bebekte oluşabilecek bazı sinir hastalıklarına…

Şişmanlık ise:

• Gebelik sırasında yüksek tansiyon ve şeker hastalığında artışa,
• Doğumsal şekil bozukluğun riskinde artışa
• Erken doğum riskinde artışa sebep olabilir.

Vücut ne tür besinlere ne kadar ihtiyaç duyduğunu bilen ve çoğunlukla bizi yönlendiren bir organizmadır. İhtiyaç duyulan besinlerin aşırıya kaçılmadan, hamile kalmanın verdiği psikolojik iştaha engel olarak tükettiğiniz takdirde her şey yolunda gidecektir. Ancak çabalamanıza karşı olması gereken kilo aralığının dışındaysanız en kısa sürede bir uzman tavsiyesi almak üzere hamilelik hususunda tecrübe sahibi bir beslenme uzmanına danışmanızı öneririz.

Estetik Plastik ve Rekonstiruktif  Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aylin Bilgin KARABULUT birçok bayanın yaşadığı bir sorun olan hamlelikte oluşan  çatlaklar hakkında merak edilen soruları yanıtladı.

Hamile kalmayı planlarken vücudunuzu buna hazır hale getirmeniz gerekir. Hamile kaldığınız kilo yada spor alışkanlığınız hamileliğinizin daha sağlıklı ve rahat geçmesinde olumlu rol oynar. Bu yazımızda bu konularda bilinmesi gerekenleri inceleyeceğiz.

Vücut Ağırlığı

Hamile kalmadan evvel ideal kilonuzun altında yada üzerinde olmanız bebeğinizin ve sizin sağlığınızı etkileyecektir. Peki bu ideal kilo nedir nasıl bulunabilir? Bunun için sağdaki sütunlarda yer alan ideal kilo hesaplayıcısından faydalanabilirsiniz.

Kilonuzun hesapladığınız ideal vücut ağırlığınızın %10 undan düşük olması durumunda zayıf kabul edilirsiniz. Zayıf olmak pek çok bayan için bir hedef olsa da hamilelik söz konusu olduğunda bu konuda daha hassas olmakta fayda var. Zayıf kadınlarda hamilelikte beslenme problemleri, vitamin ve mineral eksiklikleri gözlemlenebilir. Zayıf kabul edilen anne adaylarının sağlıklı ve kontrollü bir şekilde kilo almaları ve gebeliğe yönelik vitamin takviyesine başlamaları gerekmektedir. Bu konuda sizi takip eden doktorunuz size özel en iyi tavsiyeleri verecektir.

Günümüzde formunu korumak için zayıf hamile kalma ve hamileliğinde az kilo almayı tercih eden kimi ünlüler bu konuda aslında büyük bir risk almaktadır. Bu tür zayıf hamileliklerde erken doğum ve bebeğin düşük kiloda doğması ihtimali normalden yüksektir.Ayrıca bu bebeklerde gelişme geriliği görülebilir.

Hamileliğe zayıf başlanması ve ilk üç ayda hızla kilo alınması bebeğin ilerideki kilosunu etkileyeceğinden dolayı sakıncalıdır.

Az kilonun yanında elbette fazla kilo ile hamile kalmanın da size kimi sağlık sorunları yaşatacağını unutmamanız gerekir. İdeal kilonuzun %20 fazla kiloda iseniz bunu fazla kilolu kabul etmekte yarar var. Fazla kilolu iseniz bu fazlalığı gebeliğe hazırlık sürecinde vermelisiniz. Hamilelikte fazla kilolardan kurtulmak için bir diyet yapmak tavsiye edilen bir şey değildir. Bu dönemde yapılacak bir zayıflama çabası sizi ve bebeğinizi etkileyebilecek yetersi beslenme sorunları ile sonuçlanabilir. Bu beslenememe sorunları bebeğinizin gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir.

Fazla kilo ile doğum yapılması durumunda yüksek tansiyon, diyabet, pıhtılaşma bozuklukları ve kalp sorunlarıyla karşılaşılma olasılığı normalden bir miktar yüksektir. Hamileliğe hazırlık döneminde aşrı kilolardan kurtulmak için yağsız ve lifli gıdalar tercih edilmeli ve düzenli bir egzersiz uygulanmalıdır. Haftada bir kilo vermek sağlıklı bir zayıflama için uygundur. Daha hızlı bir kilo kaybını sağlayan diyetlerin gebe kalma şansınızı azaltacağını ve hamile kaldığınızda ihtiyaç duyacağınız besin depolarınızı azaltacağını unutmamalısınız.

Hamile kalan bayanlarda iki kişilik yemeliyim şeklinde bir düşünce belirir. Aslında tek kişilik yemek ancak kalori alımını yükseltmek daha uygun olacaktır.

Egzersiz

Egzersiz özellikle gebeliğe hazırlanan bir bayan için yoğunluğu ve ağırlığı önemle belirlenmesi gereken bir faaliyettir. Gebelik öncesini ve sonrasını ayıracak şekilde egzersiz programları belirlenmelidir.

Doğru yapılan bir egzersiz gebelik ile değişime uğrayacak olan vücudun bu değişime uyum sağlamasına yardımcı olur. Bebeğin beslenmesi ve annenin gebeliğin ilerlemesi ile artan iş yükünün altından kalkılabilmesi için düzenli bir şekilde egzersiz yapılmalıdır.

Gebelik döneminde de gebeliğe hazırlık döneminde olduğu gibi egzersizlere devam edilmelidir. Ancak uygulanan program her safha için ayrıca belirlenmeli bu konuda profesyonel bir yardım alınmalıdır. Gebelik döneminde vücut ısısını arttıran ve düşme tehlikesi olan riskli sporlardan kaçınmak gerekir. Gebeliğe hazırlık döneminden itibaren uyguladığınız egzersizin süresini zamanla kısaltmanız gerekir. Ayrıca tüm dönemlerde 140 nabız yaptığınız sporlarda geçmemeniz gereken sınırdır. Spor sonrası sıcak duş yapmak ve saunaya girmek de tavsiye edilmez.

Egzersiz tüm anne adayları için tavsiye edilen bir şey değildir;kalp hastası, tekrarlayan düşük geçmişi , erken doğum yaşamış, anormal kanaması ve rahim ağzı yetmezliği olan kadınlar egzersizden kaçınmalıdırlar. Diyabet, tiroid bezi hastalığı, anemi yada yüksek tansiyon hastası olan gebeler egzersizlerini doktor kontrolünde yapmalıdırlar.

Gebeliğe hazırlıkla ilgili şu ana kadar yazdıklarımız neler yapmamamız gerektiği ile ilgili idi. Sanırız biraz da neler yapmamız gerektiği ile ilgili olarak yazmamızın zamanı geldi.

Sağlıklı Beslenme

Dengeli ve sağlıklı beslenmesi yumurta ve sperm kalitesini dolayısıyla döllenmeyi etkiler. Bundan dolayı gebe kalmaya niyetlendiğiniz andan itibaren beslenme alışkanlıklarınızı gözden geçirip sağlıklı bir hale getirmelisiniz.

Gebeliğe hazırlık döneminden itibaren dengeli bir şekilde günde üç öğün beslenmek gerekir. Bu dönemde folik asit , kalsiyum ve demir yeterli miktarda vücuda alınmalıdır. Bunun için beslenmeniz yeterli olmaz ise doktorunuz sizi takviye ilaçlara yönlendirebilir.

Beslenmede taze sebze ve meyveler tercih edilmelidir. Bu besinlerin beklemesi besin değerlerini azaltacaktır. Etlerin de pişirilir pişirilmez yenmesi tavsiye edilir.  Sebzeleri pişirme yöntemi olarak haşlamak yerine buharda pişirmek önerilmektedir.  Hiç et yemeyen yada eti daha az tercih eden gebeler ve gebe olmaya hazırlananlar protein, kalsiyum ve demir bakımından zayıf düşerler. Bu tür durumlarda takviye şarttır. Doğru bir takviye için vejetaryen anne adayları muhakkak doktorlarına bu konu ile ilgili danışmalıdırlar.

Vitamin ve mineraller ile ilgili bilinmesi gerekenler:

• A, D, E vitaminleri yüksek dozda alındıklarında gelişmekte olan bebeğe zarar verebilirler. Gebelik ve gebe kalma sürecinden önce kullanılan vitaminler hakkında muhakkak doktorunuzu bilgilendiriniz
• Sağlıklı gebelik için folik asit en önemli vitamindir. Döllenme ile bebeğin sinir sisteminin gelişiminde rol oynar. Dolayısıyla hamile kalmadan önceki üç ay folik asit hapı takviyesi önerilir. Folik asit  yeşil yapraklı sebzeler diye nitelediğimiz besinlerde ayrıca narenciyede, badem ve baklagillerde bulunur.
• Pek çok kadında olan demir eksikliği gebelikte kansızlığa(anemi)  sebep olabilir. Demir eksikliği için besinlere ilave takviye gerekecektir.
• Kemik, diş ve gözdeki retina hücrelerinin gelişimi için gerekli olan A vitamini genelde tüketilen besinlerden yeterince alınabilir.
• Kemik gelişimi için gerekli D vitamini için süt ürünleri ve balık tüketilmelidir. Ayrıca düzenli bir şekilde güneşe çıkılmalıdır.
• E vitamini iyi bir antioksidandır. Ancak gebelikte tüketimi için doktora danışmanız önerilir. Fazla alınması vücutta gebeliğe zararlı bir şekilde birikmesine sebep olabilir.
• Vücudun bir çok işlevinde yardımcı olan C vitamini genellikle gıdalardan yeterince alınabildiği için takviyeye gerek yoktur.
• B vitamini vücutta ihtiyaç duyulan pek çok vitaminin adıdır. B6 vitamini eksikliği en çok hissedilen vitamindir. Bu eksikliği giderebilmek için lifli gıdalar, tahıl ürünleri, süt, yumurta ve yeşil sebzeler tüketilmelidir. B1 vitamini gebelik döneminde takviyeye ihtiyaç duyulan bir diğer vitamindir. Takviye için doktorunuzun önerdiği takviye programını uygulamanız önerilir.

Her türlü vitaminin fazlasının ciddi zararlara yol açabileceğini belirtmekte fayda var. En sağlıklı beslenme yöntemi her türlü besini yeterli derecede tüketmektir. İhtiyaç olmadığı halde bir besinden fazla tüketmek faydasız yada zararlı olabilir.

Günümüzde sağlıklı bir yaşam ve dolayısıyla sağlıklı bir hamilelik pek çok şeye dikkat etmeyi gerektiriyor. Farkında olduğumuz zararlı alışkanlıkların yanında zararlı olduğunu bilmediğimiz pek çok ürünün de içeriğininden haberdar olmamız ve dikkatli bir yaşam sürmemiz gerekiyor. Alışkanlıklarımızı daima gözden geçirmemiz ve zararlı gördüklerimizi yaşamımızdan uzaklaştırmamız  çok önemli.

Alkol ve sigara gibi zararları ortada olan maddelerin dışında da kimi maddeler gebeliğe hazırlanma ve gebelik dönemine olumsuz etkiler.

Kafein

Kahve, çay ve kola gibi içeceklerde bulunan kafein maddesinin çok tüketildiği hamileliklerde kusurlu gebeliklerde gözle görülür bir artış gözlenmektedir. Kafeinin vücuttan atılması hamileliklerde daha da uzar. Dolayısıyla bu maddenin  zararı aynı oranda artmaktadır. Gebelik öncesinde bu maddenin tüketimini azaltmak önemlidir. Kafein bağımılık yaratan bir madde olduğundan dolayı bu maddenin azaltılması aslında yaşam tarzında bir değişiklik manasına gelir. Gebelikte en az seviyeye indirecek şekilde kademeli bir şekilde azaltılması daha kolay bir yöntem olacaktır.

Kimi bağımlılar için kafeinsiz ürün kullanmak akla ilk gelen çıkar yol gibi gözüksede yapılan araştırmalar bu konuda tadımızı kaçırıcı bazı bilgiler vermektedir. Hayvanlar üzerinde yapılan bu deneylerde kafeinsiz kahvenin yavru gelişimini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Buna yol açan etken maddelerin kafeinden arındırma sürecinde kullanılan maddeler olduğu düşünülmektedir.

Suni Tatlandırıcılar

Aspartam ve diğer yapay tatlandırıcılar bir çok  diyet gıda ürünleri ile birlikte yaygın olarak tüketilmektedir. Gebelikte bu tür maddelerin kullanımının zararları ile ilgili çok fazla çalışma yoktur.  Etkileri yeterince bilinmeyen bu maddelerin tüketilmesinin de mümkün olduğunca azaltılması gerekir. Özellikle hamilelikte kilolarından dolayı sıkıntı yaşayan anne adayları diyet yaparken bu konuda hassas davranmalıdır.

Suni tatlandırıcılara hassas kimi bünyelerin (fenilketonüri-FKU- hastaları) gebeliklerinde bu hassasiyet göz önünde bulundurulmaz ise bu maddeler vücut tarafından sindirilirken dönüştükleri kimi maddeler bebeğe  zarar verebilmektedir. Bu zarar ağır zihinsel gerilik olarak ortaya çıkabilir.

Katkı Maddeleri

Özellikle hazır gıda ürünlerinde besinlerin tazeliğini korumalarını sağlayan katkı maddeleri kullanılır. Gebeliğe hazırlık ve gebelik döneminde vücutta bu maddelerin birikimini önlemek gerekir.  Sebze ve meyvalarin büyümesi esnasında kullanılan böcek ilaçlarını ve gübrelerin içerdiği kimyasalları gidermek için bol su ile yıkanmaları gerekir. Bu konu zaman zaman unutulan ama önemle üzerinde durulması gereken bir şeydir.

GDO lu Ürünler

GDO lu ürünler yakın zamanda çok tartışılan ve tartışılmaya daha uzun zaman devam edilecek olan kendi başına bir konu başlığı aslında.Pek çok makalede bu ürünlerin bırakın gebeliği, herhangi bir insanın dahi sağlığına vereceği zararlar anlatılmakla bitmiyor. Gebelikde de bebeklerin düşürülmesine dahi sebep olabileceğinden bahsedenler var. Buna karşın bu ürünlerin savunucusu kimi kesimler de bunların böyle büyük zararları olmadığını iddia ediyor.

Bu konuda bizim tavsiyemiz; genetiği ile oynanmış ürünleri hayatımızdan tamamen uzaklaştırmamız yönünde. Kendinizi ve bebeğinizi boş yere risk altına almanıza gerek var mı? Tabi bu ürünlerden uzak durmamız için bu ürünleri tespit edebiliyor olmamız gerekiyor. Bu da ayrı bir araştırma konusu elbette.

Meyva ve sebzeleri mevsiminde yemek gdo lu ürünlerden korumasa bile kimi diğer zararlı hormonlardan koruyabilir. Tabi kış vakti karpuz aşeren bir anne adayına ne denilebilir ki

Kimi doğal bitki çaylarının da gebelikte zararlı etkileri olduğunu hatırlatmakta fayda var. Bunlardan da gebelik süresince uzak durmamız yada bunlardan hangilerinin bize zararlı olabileceğini doktorunuza danışmanızda fayda var.

Günümüzde hamile bir bayan için ne kadar da çok dikkat edilmesi gereken konu var değil mi? Acaba 500 yıl önceki gebelerin beslenme le ilgili bu kadar sorunları var mıydı?

Kimi zaman aniden kimi zaman da zorlu bir yolun sonunda gelir o haber. Hayatınızdaki büyük değişimlerin habercisidir aslında küçücük plastik bir hamilelik testi aparatı. Peki o testi yaptırmadan önce yok mudur bir belirti?? Elbette var. Hamile bir kadının kendisinin de fark edebileceği bu belirtilerin bir kısmı toplumda da çok iyi bilinir. Bulantı, bazen kusma, şişkinlik ve elbette beklenen adetin başlamaması vb.

Tüm bu belirtileri derli toplu olarak sıralayacak olursak:

• Adet gecikmesi
• Görülen adetin miktarında yada zamanında farklılıklar; kısacası alıştığınızdan farklı gelişen adet(Pek çok dış etki ve baskının adet düzenini etkilemiş olabileceği unutulmamalı)
• Bulantı ve kusma
• Memelerin şişmesi, dolgunlaşması ve hassasiyet
• Meme ucunun koyulaşması ve karıncalanması
• Karnın alt kısmında dolgunluk, şişkinlik ve zaman zaman da hassasiyet
• Yorgunluk ve uyku ihtiyacı
• Baş dönmesi
• İdrarar çıkışlarda artan sıklık
• Vajinal salgılarda artış ve vajinal mukozada renk değişimi
• Ve elbette ilerleyen dönemde fetal hareketlenme (ufaklığın kıpırdanması) ve elbette o annelere özel duygusal yoğunlaşmalar..

Bu belirtilerin görülmesi kesin olarak gebe olduğunuz anlamına gelmez. Ancak kendisinde bu saydığımız belirtileri fark eden gebe adaylarının bir test yaptırmaları faydalı olur. Peki nedir bu testler?

Heyecanın doruk noktası; hamilelik testi

Hamilelik testleri, gebelik esnasında salgılanan kimi hormonları vücutta algılayarak hamileliği tespit eder. Bu hormonlar en kolay kan veya idrar yoluyla tespit edilebildiğinden dolayı hamilelik testleri, kan testi ve idrar testi olmak üzere ikiye ayrılır. İdrar testi daha ucuz bir yöntemdir ancak bahsi geçen hormonların idrara daha geç ulaşması gibi kimi teknik konulardan dolayı kan testine kıyasla daha güvenilmezdir. İyi bir labarotuarda yaptırdığınız kan testi oldukça kesin bir nitelik taşır.

İşi yokuşa sürmek gibi olmasın ama her iki test uygulaması birden hamile olduğunuzu söylesede doktorunuzun bunu onaylaması en doğru sonucu verir. Hamilelik belirtilerini tıpatıp  yaşayan pek çok bayanın “yalancı hamilelik”  sebebiyle hevesinin kursağında kalmış olduğu bir gerçektir.

Arzu eden herkesin en güzel zamanlarda o kutlu mutluluğa erişmesi dileğimizle